Het rapport over de revitalisering van de Nederlandse economie, opgesteld door kabinetsadviseur Peter Wennink, is afgelopen december gepresenteerd. Uit het rapport blijkt onder andere dat de economische groei op dit moment te laag is om de verzorgingsstaat overeind te houden en investeringen te doen in bijvoorbeeld Defensie. De uitspraak die Peter Wennink tijdens de presentatie deed intrigeerde mij: ‘Wie technologisch niet meetelt, zit internationaal niet aan tafel. En wie niet aan tafel zit, staat op het menu’. Een prachtige uitspraak, vindt u ook niet?
Nederland als kennisland lijkt dus helemaal niet meer op te gaan, terwijl wij al heel lang weten dat we dit nodig hebben. Het rapport wat Peter Wennink heeft geschreven, na ca. 1000 gesprekken met 60 experts in meer dan 30 consortia is zeer de moeite waard om te lezen. Vroeger namen mensen vanzelfsprekend hun verantwoordelijkheid en stond het gemeenschappelijk belang centraal. Nu zien we dat dit niet altijd het geval is. Een soort nalatigheid heeft ervoor gezorgd dat we in een neerwaartse spiraal terecht zijn gekomen, met minder scherpte en minder mensen die verantwoordelijkheid nemen. Juist daarom is het belangrijk om een lange termijn visie op te stellen die de gelederen weer sluit en een cultuur van verantwoordelijkheid en samenwerking versterkt.
We moeten stoppen met pappen en nathouden.
Er ligt een enorme opgave, ook zeker in de bouwsector. Voor de in het rapport genoemde investeringsvoorstellen moet nieuw vastgoed worden gebouwd en bestaand vastgoed waar nodig worden gerenoveerd. Er moet geïnvesteerd worden in Digitalisering en AI, Life Science en Biotech, Veiligheid en Weerbaarheid, Energie en Klimaattechnologie, Mainports en Digitale infrastructuur.
Ik zie hoe er plannen ontstaan voor nieuwe campussen rondom de belangrijkste steden, datacenters in haven- en bedrijventerreinen, moderne kazernes en politievastgoed, en duurzame energieprojecten zoals windparken. Interessant! Niet alleen omdat ons bureau actief is in veel van deze sectoren, maar vooral omdat deze ontwikkelingen een flinke impuls geven aan de bouwsector. Na jarenlange stagnatie in de woningbouw is dit een enorme opsteker, mede dankzij de bouwsector zelf. De sector boekt indrukwekkende vooruitgang in verduurzaming, zoals hergebruik van materialen, energiezuinige technieken, circulaire bouwmethoden, houtbouw en elektrificatie van materieel.
Het uitrollen van het plan voor investeringen in nieuwbouw en renovatie van vastgoed en infrastructuur, waar we natuurlijk meteen mee moeten starten, vergt wel wat voorbereiding. Niet voor niets worden complete bedrijventerreinen nog niet gebouwd vanwege netcongestie, ligt de woningbouwmarkt op z’n gat door diverse oorzaken en moeten zowel nationale als internationale bedrijven weer bereid zijn zich in Nederland te vestigen.
In mijn vorige column (Bouwwereld 7: Langetermijnvisie is geen luxe, maar een noodzaak) schreef ik al over het belang voor Nederland om een duidelijke visie te hebben op de grote thema’s. Het ontbreken daarvan heeft flinke gevolgen. Door weer te focussen op wat echt telt, kunnen we volgens mij een belangrijke stap vooruit zetten.
De bouwsector staat klaar. We hebben de kennis en de innovatiekracht, van circulair bouwen tot het elektrificeren van materieel, om de fysieke ruggengraat van deze economische revitalisering te verzorgen. Maar het Wennink-rapport is meer dan een bouwpakket; het is een wake-up call aan de politiek, het bedrijfsleven én de overheid om de gezamenlijke nalatigheid van de afgelopen jaren definitief af te schudden.
De urgentie is te groot om nog langer te wachten op het perfecte moment of de ideale politieke constellatie. We staan op een kritiek kruispunt: óf we herpakken onze lange termijn visie, sluiten de gelederen en bouwen de basis voor toekomstige welvaart en veiligheid, óf we accepteren de status quo en de neerwaartse spiraal. Laten we ervoor zorgen dat de uitspraak van Peter Wennink voor Nederland niet als waarschuwing, maar als opmaat voor hernieuwde kracht geldt. De tafel van de internationale economie is gedekt, maar als we niet ingrijpen, blijft onze positie slechts op het menu over.
Illustratie: Heidi Sairanen
#1 2026 | De column van Vincent (partner EGM architecten) is te lezen in elke editie van Bouwwereld – de wereld achter architectuur en bouwtechniek.
